Sandomierz

Sandomierz
Adres:
Sandomierz
27-600 Sandomierz
Telefon:
+48 15 644 61 05
E-mail:
informacja@sandomierz.travel
Strona www:
www.sandomierz.travel

Opis

Miasto powiatowe położone na siedmiu wzgórzach nad Wisłą na styku dwóch krain geograficznych: Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej i Kotliny Sandomierskiej, w odległości 85 km od Kielc i 15 km od Tarnobrzegu.
Wzmianki o Sandomierzu jako mieście sięgają XII w. w zapisach Kroniki Galla Anonima. Niegdyś siedziba książąt (Henryka Sandomierskiego, Bolesława Kędzierzawego, Leszka Białego, Bolesława Wstydliwego) i rezydencja królów (Kazimierza Sprawiedliwego). Jego początki sięgają X w. Rozwijał się jako ważna osada na szlaku handlowym do Krakowa i na wschód Europy. Był wielokrotnie niszczony przez najazdy tatarskie, potop szwedzki i wojska Rakoczego. Po rozbiorach Polski znalazł się w monarchii austriackiej, a po 1825 r. w Królestwie Polskim jako miasto nadgraniczne.
W okresie dwudziestolecia międzywojennego był stolica Centralnego Okręgu Przemysłowego. Podczas II wojny ważny ośrodek ruchu partyzanckiego, przede wszystkim „Jędrusiów”. Dzisiaj to ważny ośrodek ruchu turystycznego.

Miejsca, które warto zobaczyć

fot. Krzysztof Pęczalski


Rynek średniowieczny z XIV-wiecznym ratuszem miejskim
pośrodku i otaczającymi go 30 zabytkowymi kamienicami. Centralne miejsce zajmuje ratusz z połowy XIV w. Jego renesansowa attyka pochodzi z wieku XVI i zaliczana jest do najpiękniejszych w Polsce (autorstwa prawdopodobnie J. M. Padovano). Ratuszowy zegar pochodzi z połowy XVIII w. Na parterze ratusza mieści się Muzeum Okręgowe, na piętrze Sala Ślubów i sale Rady Miasta. Do największych pereł rynku należą: późnogotycka kamienica pod numerem 4; kamienica pod numerem 5 zwana „Konwiktem Boboli” z XVI w.; Kamienica Oleśnickich pod numerem 10 (w 1570 r. miał w niej miejsce zjazd innowierców, kiedy podpisana została tzw. „zgoda sandomierska”; poprzez jej oficynę można dostać się do podziemnej trasy turystycznej, na którą składa się 470 m połączeń między dawnymi piwnicami kupieckimi pod ośmioma kamienicami, teraz udostępnionymi do zwiedzania); pod numerem 12 znajduje się klasyczna kamienica z połowy XIX w. tzw. „odwach”; pod numerem 14 – kamienica zwana Domem Mikołaja Gomółki, sławnego kompozytora króla Zygmunta Starego; pod numerem 27 – kamienica zwana „Ciżemką” z XVII w.  Z podziemiami pod rynkiem wiążą się stare legendy, częściowo znajdujące pokrycie w faktach historycznych. Najbardziej znane jest podanie o Halinie Krępiance wojewodziance, która po śmierci ojca Piotra z Krępy, by ratować poddany już Sandomierz przed zniszczeniem wprowadziła hordy tatarskie do lochów i sama z nimi zginęła.
Brama Opatowska – wzniesiona została w połowie XIV w., zwieńczona attyką w XVI w. Schody prowadzące na jej szczyt wykonane zostały w 1958 r. Po jej obu stronach znajdują się fragmenty dawnych murów obronnych. Jej wieża to doskonały punkt widokowy; można stąd podziwiać sandomierskie panoramy.
Kościół Św. Ducha – usytuowany jest tuż przy Bramie Opatowskiej i połączony z klasztorem (i przyległym szpitalem). Lokował go w 1312 r. kasztelan krakowski Żegota. Świątynia ta była kilkakrotnie niszczona i odbudowywana. Jest to kościół jednonawowy z wydłużonym prezbiterium. Od północy przylega kaplica klasztorna. Architektura ściany ołtarzowej wykonana został w 1770 r. przez Macieja Rejchana.

 

Kościół św. Jakuba – to jeden z najstarszych i najcenniejszych w Sandomierzu i w Polsce zabytków architektury; wzniesiony został w latach 1226–50 na potrzeby zakonu dominikanów. Fundatorem był biskup krakowski Iwo Odrowąż. Osobliwością świątyni, poza wspaniałym wnętrzem i wystrojem, jest XIII-wieczna gablota z kośćmi zakonników-męczenników, wydobytymi z grobów wirydarza, a noszącymi ślady strzał tatarskich. Na dzwonnicy kościoła zachowały się najstarsze w Polsce dzwony kościelne z 1314 i 1389 r. Jest on trójnawową bazyliką. Od południa do jego prezbiterium przylega skrzydło dawnego klasztoru.

Kolegiata NMP – zbudowana została w 2. poł. XIV w. na miejscu kościoła wzmiankowanego już w 1148 r. Przy kościele tym Kazimierz Sprawiedliwy ustanowił w 1119 r. kapitułę kolegiacką. Obecny kościół wzniesiony został z fundacji Kazimierza Wielkiego w latach 1360–82. Kolegiata była wielokrotnie niszczona i odbudowywana. W 1960 r. została podniesiona do godności bazyliki mniejszej. Jest budowlą trójnawową, halową. Zwraca uwagę szczególnie bogate wyposażenie jej wnętrz. W latach 1186–1207 funkcję prepozyta kościoła pełnił Wincenty Kadłubek. W tym czasie napisał Kronikę Polski (Chronica Polonorum). Założył również szkołę kolegiacką, w której był wykładowcą. Za prezbiterium kolegiaty, pod nr 5, często wynajmował mieszkanie Jarosław Iwaszkiewicz. Tu powstały m.in. Lato w Nohant, Młyn nad Utratą, Róża, a pisarz wielokrotnie powracał do Sandomierza w swoich licznych utworach – nawet marzył, by tu zamieszkać. Po śmierci literata przez kilka lat w „jego” pomieszczeniach znajdowało się Muzeum Literatury im. Jarosława Iwaszkiewicza.
Collegium Gostomianum – jest jedną z najstarszych szkół średnich w Polsce. Ufundowane zostało w 1602 r. przez Hieronima Gostomskiego. Tu pobierali nauki bohaterowie Popiołów S. Żeromskiego (Rafał Wolbromski i Krzysztof Cedro), jego nauczyciele byli pierwowzorami bohaterów dramatu tego autora Uciekła mi przepióreczka. Do liceum tego uczęszczał Wiesław Myśliwski w latach 1946–51, co niejednokrotnie znajduje oddźwięk w życiorysach bohaterów jego powieści (np. w Nagim sadzie i Widnokręgu).
Dom Długosza – to dawna mansjonaria wzniesiona w 1476 r. z fundacji Jana Długosza. Obecnie Muzeum Diecezjalne, gromadzące cenne dzieła sztuki kościelnej (m.in. obraz Łukasza Cranacha Matka Boża z Dzieciątkiem i św. Katarzyną z 1518 r., rzeźby z XII w.).

 

Zamek – pierwszą wzmiankę o zamku spotykamy w kronice Janka z Czarnkowa, jako o budowli wzniesionej przez Kazimierza Wielkiego. Zamek był wielokrotnie niszczony, odbudowywany i przebudowywany. Powstał w 1349 r. w miejscu dawnej warowni, istniejącej od X w. Od wieku XVI pełnił rolę królewskiej rezydencji. Zniszczony podczas „potopu” w 1656 r.; ocalało tylko jedno skrzydło, które Jan III Sobieski przekształci w korpus główny. W 1817 r. przeznaczono go na więzienie, które istniało do 1959 r. W ocalałym i wyremontowanych skrzydle mieści się Muzeum Okręgowe.


Ucho igielne (furta dominikańska)
– znajduje się w pobliżu rynku między kamienicami; wykonane w murach obronnych jako przejście dla zakonników klasztoru dominikańskiego. Obecna jego forma pochodzi z XVIII w.

fot.Michał Maciążek

Atrakcje przyrodnicze – w najbliższej okolicy miasta znajdują się przeurocze wąwozy powstałe z lessowej glebie. Do najwspanialszych należą wąwozy Królowej Jadwigi i „Piszczele”. W Sandomierzu zwiedzanie zabytków przeszłości można również połączyć z odpoczynkiem nad Wisłą, przejażdżką statkami wodnymi, wędkowaniem

Przez Sandomierz przebiega Świętokrzyski Szlak Literacki
Sandomierz legend ma wiele – wszak jego losy były bardzo złożone, a to sprzyja opowieściom. Tropi je Józef Myjak (autor m.in. zbioru Podania i legendy z Sandomierskiego) i Andrzej J. Sarwa (autor m.in. Opowieści o Halinie córce Piotra z Krępy). Na sandomierskim rynku rozgrywa się fabuła Romansu prowincjonalnego i Jutro znów wojna Kornela Filipowicza, który upodobał sobie Sandomierszczyznę również dla… pasji wędkarskich.
W jednej z kamienic Rynku – własności panien Róży i Eweliny Ponckich – dzieją się fragmenty powieści Widnokrąg W. Myśliwskiego. Tu młodzi chłopcy „poznają” życie z kobietą.
Wielkim pisarzem uczuciowo związanym z Sandomierzem był Jarosław Iwaszkiewicz. Na ostatnim swoim spotkaniu autorskim w tym mieście, latem 1979 r. powiedział: „Moje związki z tym grodem o tysiącletniej historii sięgają z górą półwiecza. Pierwszy raz wynająłem tu mieszkanie w 1936 roku. Potem przez długie lata starałem się co roku przyjeżdżać do Sandomierza i przywiązałem się do tego miasta bardzo. Wybrałem je sobie, gdy mało jeszcze o nim mówiono, co pochlebia mojej dumie. Cały szereg utworów tu napisałem w mieszkaniu na Katedralnej, m.in. w całości Lato w Nohant. O Sandomierzu pierwszy raz pisałem w 1922 roku”.
Oprócz wspomnianych już związków literackich – z Sandomierszczyzną związali swoją twórczość: Wincenty Burek (Droga przez wieś, Nawałnica), Bolesław Garboś (Nie uchybiając męstwu, Sandomierz na skarpie, Sandomierz z wiślanej mgły), Julian Kawalec (Ziemi przypisani, Tańczący Jastrząb, Przepłyniesz rzeką), Roman Koseła (Sandomierka. Legendy ziemi sandomierskiej), Ferdynand Kuraś (Spod chłopskiej strzechy, Przez ciernie żywota), Stanisław Młodożeniec (W dolinie małej wody, Wiersze wybrane), Stanisław Piętak (Młodość Jasia Kunefała, Łuna, W Brzezinach).
Stanisław Rogala

Warto wiedzieć
Domy Długosza

Wszystkie domy fundowane przez Jana Długosza są identyczne, niezależnie od tego w jakim miejscu zostały wzniesione. Mają sień przestrzałową, a po obu jej stronach pomieszczenia. Podział ich jest również stały: po prawej stronie znajdują się izby reprezentacyjne, a po lewej gospodarcze i mieszkalne. Sam mistrz Jan Długosz proponował jak mają wyglądać portale czy kanelury (dekoracja kolumn i pilastrów za pomocą pionowych wklęsłych rowków).
Oprac. uczniowie Gimnazjum nr 1 im. Jana Długosza w Sandomierzu

Informacje praktyczne
Centrum Informacji Turystycznej w Sandomierzu

ul. Rynek 20
27-600 Sandomierz
tel.: +48 15 644 61 05
e-mail: informacja@sandomierz.travel
www.sandomierz.travel

Lokalizacja


Informacje praktyczne

  • Sarmata ***
    Sarmata ***

    Sandomierz

    ul. Zawichojska 2

    Tel. +48 15 833 47 00

    Pokój od: 200 PLN

    Hotel Sarmata oferuje wyjątkowy klimat oparty o XIX-wieczny zabytkowy zespół dworski. We wnętrzach winiarni i stylizowanej restauracji z pewnością można odnaleźć ducha sarmatyzmu. Obiekt wyróżniony przez miesięcznik Forbes.

  • Kwatera prywatna
    Kwatera prywatna

    Sandomierz

    ul. Forteczna 2

    Tel. +48 15 832 37 51

    Pokój od: 35 PLN

    Kwatera prywatna położona w centrum miasta, na skarpie wschodniej skąd roztacza się piękny widok na ratusz oraz Wisłę.

  • Hotel Flisak
    Hotel Flisak

    Sandomierz

    Mały Rynek 2

    Tel. 15 832 31 30

    Pokój od: 140 PLN

    Restauracja & Hotel Flisak położony jest w centrum Starego Miasta (Mały Rynek), na szlaku zabytków Sandomierza. Przy hotelu znajduje się ogródek letni, w którym słychać delikatny szum wody z pobliskich fontann. Jest to miejsce, w którym można odpocząć po zwiedzaniu miasta.

  • Kwatera prywatna
    Kwatera prywatna

    Sandomierz

    ul. Żeromskiego 5

    Tel. +48 15 832 36 44

    Pokój od: 35 PLN

    Kwatera mieści się przy ul Żeromskiego . Stąd będziecie Państwo mieli blisko do Starego Miasta ( około 200m) , do dworca PKS (800m) a nad Wisłę czy w Góry Pieprzowe około 1,5 km.

  • Dom Pracy Twórczej "Alicja"
    Dom Pracy Twórczej "Alicja"

    Sandomierz

    ul. Tkacka 2

    Tel. +48 15 832 97 87

    Pokój od: 50 PLN

    Dworek, jeden z uznanych zabytków Sandomierza, położony jest na skarpie w centrum starówki, z widokiem na błękitny pas Wisły i najstarszy górotwór w Europie - Góry Pieprzowe.

  • "Krępianka" - pokoje gościnne
    "Krępianka" - pokoje gościnne

    Sandomierz

    Rynek 10

    Tel. +48 882 928 877

    Pokój od: 50 PLN

    Zlokalizowany w samym centrum zabytkowego Sandomierza obiekt noclegowy „Krępianka” jest idealnym miejscem do wypoczynku dla turystów chcących poznać historię królewskiego miasta, jak i osób podróżujących w celach zawodowych.

  • Browarny
    Browarny

    Sandomierz

    ul. Żwirki i Wigury 1

    Tel. +48 15 833 27 03

    Pokój od: 40 PLN

    Camping jest położony w obrębie Starego Miasta Sandomierza, nieopodal Wisły, w strefie chronionej przez Urząd Konserwatora Zabytków.

  • Sandomiria
    Sandomiria

    Sandomierz

    ul. Podwale Górne 10

    Tel. +48 15 644 52 44

    Pokój od: 65 PLN

    Obiekt usytuowany jest w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Miasta. Atrakcyjne położenie oraz miła, niekrępująca atmosfera to gwarancja odpoczynku.

  • Pod Ciżemką ***
    Pod Ciżemką ***

    Sandomierz

    ul. Rynek 27

    Tel. +48 15 832 05 50

    Pokój od: 250 PLN

    Hotel Pod Ciżemką to obiekt zabytkowy, w którym znajdują się m.in. restauracja, kawiarnia, winiarnia, salonik myśliwski i sala konferencyjna. Atutem hotelu jest położenie, przy zabytkowym Rynku. Z okien rozciąga się widok na zabytkowe perły architektury.

  • Basztowy ***
    Basztowy ***

    Sandomierz

    pl. Ks. J. Poniatowskiego 2

    Tel. +48 15 833 34 50

    Pokój od: 225 PLN

    Hotel Basztowy*** w Sandomierzu jest położony na skarpie wzgórza Starego Miasta Sandomierza, otoczony renesansową architekturą, wpisany w malowniczy pejzaż lessowych wzgórz. Hotel powstał z myślą o Gościach, którzy marzą nie tylko o wypoczynku w miłej i rodzinnej atmosferze, ale również o tych, którzy chcieliby wrócić pamięcią do historycznych wydarzeń.

Komentarze (~)


Facebook
Youtube
YouTube
Instagram
YouTube