Nagłowice

Nagłowice
Adres:
Nagłowice
28-362 Nagłowice
Telefon:
+48 41 381 45 70
E-mail:
dworekreja@wp.pl
Strona www:
www.naglowice.glt.pl

Opis

W zachodniej części powiatu jędrzejowskiego, przy trasie z Jędrzejowa do Katowic leży wieś Nagłowice, dawna siedziba Rejów – rodu, z którego wyszedł w XVI w. wielki nasz poeta, Mikołaj Rej z Nagłowic. Najwcześniejsze wzmianki o Nagłowicach pochodzą z 1269 r., kiedy to książę Bolesław nadał Sułkowi, wojewodzie krakowskiemu, trzy łany ziemi w Nagłowicach i Łączynie (gmina Raków).

W początku XV w. Nagłowice przeszły w posiadanie Reyów Wrszowców herbu Oksza. W 1410 r. w bitwie pod Grunwaldem uczestniczył Jan Rey z Nagłowic.
Mikołaj Rej, jako dziedzic Nagłowic, gospodarował wzorowo – sadził lasy, zakładał pasieki, a dęby – sadzone, jak głosi legenda, jego ręką – dotrwały do naszych czasów. Skupował w okolicy wsie, przyłączając je do swojej dziedziny; na gruntach Tworowa w 1554 r. założył miasto Okszę (Oksa).
Rej umarł w 1569 r., pozostawiając majątek żonie. Zofia Kościeniówna z Sędziszowa scedowała Nagłowice na rzecz dzieci: synów – Andrzeja, Mikołaja i Krzysztofa oraz córek – Anny, Doroty, Bogumiły, Elżbiety i Barbary. Z trzech synów poety (wszyscy dziedziczyli na Nagłowicach) – linie dwóch pierwszych, Mikołaja i Andrzeja przetrwały najdłużej, aż do XVIII w. Współcześni Rejowie są potomkami z linii Krzysztofa. Jak długo Rejowie byli dziedzicami Nagłowic – nie wiadomo.
W roku 1784 dobra Nagłowic wraz z przyległościami przeszły w ręce Walewskich. Nowy właściciel, Kacper Walewski, zamieszkał w Nagłowicach, wybudował nowy dwór: parterowy, dwutraktowy, z mieszkalnym poddaszem, kryty gontem. Syn jego Antoni, gubernator kielecki, otoczył dwór okazałym parkiem. Nagłowice, wraz z folwarkami: Słęcinem (Ślęcinem), Marianowem, Reyowcem i Kuźnicami, posiadały w końcu XIX wieku 3 329 morgów ziemi, gorzelnię, tartak parowy i wodny, gonciarnię, smolarnię, hutę szklaną oraz pokłady kamienia wapiennego i torfu.  Późniejszy właściciel Nagłowic – Józef Kosicki, zięć Antoniego, powiększył dwór, wystawił oficynę, odnowił i uzupełnił budynki gospodarcze, uporządkował i rozszerzył gospodarstwo rybne. Będąc wykonawcą testamentu swej siostry ciotecznej – Marii Michałowskiej z Walewskich – wybudował w latach 1908–14 nowy, neogotycki kościół w Nagłowicach. Poprzedni, drewniany, z roku 1732 rozebrano w 1908.
Ostatni właściciele z Kosickich sprzedali Nagłowice w 1914 r. księciu Januszowi Radziwiłłowi. W 1928 r., na mocy działów familijnych, otrzymał Nagłowice książę Michał Radziwiłł i połączył je ze swymi dobrami – Oksą i Chyczą. W okresie międzywojennym wybudował obszerny pałac, który połączył z dworkiem Walewskich.
Po zakończeniu II wojny światowej majątek (ok. 270 ha) rozparcelowano. W latach 40. pałac przeszedł w posiadanie Związku Literatów Polskich. Literaci (m.in. Paweł Jasienica) przebywali w nim do listopada 1945 r. Kolejnym wieloletnim lokatorem pałacu został Dom Dziecka. W dawnym dworku Walewskich od 1969 do 1985 r. istniała Izba Pamięci Mikołaja Reja pod patronatem Państwowego Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie.
Od września 1988 r. do świeżo wyremontowanych pomieszczeń dworku przeniesiono Gminną Bibliotekę Publiczną, która wraz ze stałą wystawą bibliograficzno-literacką, zapoznającą z życiem i twórczością Mikołaja Reja przyjęła nazwę Dworku Mikołaja Reja w Nagłowicach. Można tu nie tylko zapoznać się z życiem i twórczością ojca literatury polskiej, ale też wspaniale wypocząć, zaplanować atrakcyjny pobyt w samej gminie oraz jej okolicy. W dworku znajdują się m.in. Muzeum Mikołaja Reja, pokoje gościnne i punkt informacji turystycznej.

Miejsca, które warto zobaczyć
Muzeum „Dworek Mikołaja Reja” ukazuje związki pisarza z Nagłowicami i znaczenie jego twórczości zarówno dla piśmiennictwa, jak i całej kultury polskiej. Jest tu wystawa reprodukcji przedstawiających życie i dorobek pisarski Mikołaja Reja. Na drzeworytach umieszczono fragmenty dzieł pisarza i zapisy z jego życiorysu. W gablotach znajdują się ciekawe teksty rękopisów (np. list do sąsiada czy zeznanie podatkowe).

Dworek otoczony jest parkiem angielskim założonym na przełomie XVII i XVIII w., przekształcanym dwukrotnie: w połowie XIX i na początku XX w. Najstarsza część parku obejmuje ślady dawnego ogrodu geometrycznego, założonego na tarasach. Najwyższy taras to tzw. salon ogrodowy z alejami kasztanowców, drzewami samotnikami i stawami. W parku rośnie też grupa pięknych dębów – uznanych za pomnik przyrody (obwody pni od 4 do blisko 7 m) oraz niezwykle rzadki okaz perukowca podolskiego. Godne uwagi są także choina kanadyjska, orzech czarny, jałowiec wirginijski, aleja grabowa, wiązy i okazałe modrzewie.
Obok dworu w okresie międzywojennym książęca rodzina Radziwiłłów – ostatni właściciele majątku – wzniosła piętrowy pałac z monumentalnym portykiem kolumnowym. Pałac był połączony z dworem za pomocą specjalnego łącznika. Obecnie w budowli mieści się Dom Dziecka. Przetrwały także inne zabytkowe obiekty, wybudowane przez Radziwiłłów i tworzące niegdyś zabudowania gospodarcze: oficyna dworska, rządcówka, czworak, stajnia, spichlerz, kuźnia.

Nieopodal Naglowic w miejscowości Jaronowice warto zobaczyć dwór z XVIII w., w którym przyszedł na świat Ludwik de Laveaux – malarz, znany jako postać Widma z Wesela, uczeń Jana Matejki i przyjaciel Stanisława Wyspiańskiego.
Lidia Titow

Informacje praktyczne
Punkt Informacji Turystycznej w Nagłowicach
Dworek Mikołaja Reja
ul. Kacpra Walewskiego 7
28-362 Nagłowice
tel. +48 41 381 45 70
www.naglowice.glt.pl
e-mail: dworekreja@wp.pl

Informacji udziela również Regionalne Centrum Informacji Turystycznej w Kielcach
ul. Sienkiewicza 29
25-007 Kielce
tel. 41 348 00 60
e-mail: informacja@swietokrzyskie.travel

Lokalizacja


Informacje praktyczne

  • U Reja
    U Reja

    Nagłowice

    ul. Jana Pawła II 27

    Tel. +48 41 387 98 88

    Pokój od: 40 PLN

    Nazwa motelu pochodzi od nazwiska ojca literatury polskiej - Mikołaja Reja, który rozsławił Nagłowice na całą Polskę.

  • Szkolne Schronisko Młodzieżowe
    Szkolne Schronisko Młodzieżowe

    Nagłowice

    ul. Mikołaja Reja 40

    Tel. +48 41 381 45 18

    Pokój od: 12 PLN

    Szkolne Schronisko Młodzieżowe w Nagłowicach jest miejscem, gdzie zawsze można się zatrzymać, licząc na komfort, wygodę i gościnność gospodarzy.

  • Dworek Mikołaja Reja
    Dworek Mikołaja Reja

    Nagłowice

    ul. Kacpra Walewskiego 7

    Tel. +48 41 381 45 70

    Pokój od: 40 PLN

    W dworku Mikołaja Reja w Nagłowicach można nie tylko zapoznać się życiem i twórczością ojca literatury polskiej, ale także bardzo dobrze wypocząć.

Komentarze (~)


Facebook
Youtube
YouTube
Instagram
YouTube