Kazimierza Wielka

Kazimierza Wielka
Adres:
Kazimierza Wielka
Położenie:
W mieście
Telefon:
+48 41 350 10 08
E-mail:
informacja@kazimierzaw.pl
Strona www:
www.kazimierzakos.pl

Opis

 

Kazimierza Wielka – dawniej „Kazimirz”. Miejscowość zapisana po raz pierwszy w 1326 roku jako „ Cazimira”. Przeczy to więc rozpowszechnionej legendzie, jakoby nazwa pochodziła od króla Kazimierza Wielkiego. Rok 1326 to czas panowania Władysława Łokietka, ojca Kazimierza Wielkiego. Nazwa wiąże się być może z postacią Kazimierza Odnowiciela (1039 – 1058) lub Kazimierza Sprawiedliwego, księcia wiślickiego od 1166 r. i krakowskiego ( 1177 – 1194). W średniowieczu istniał zwyczaj, ze nie używano powszechnie imion dynastii panującej. Określenie „Wielka” odróżnia ją od sąsiedniej wsi Kazimierza Mała.

Herb Kazimierzy Wielkiej przedstawia w czerwonej tarczy herbowej czarny łeb żubra przebity mieczem o srebrnym ostrzu i złotej rękojeści. Pod głową żubra wieniec z dwóch kłosów pszenicy. W poprzedniej wersji herbu między kłosami pszenicy występował także burak. Godło herbowe – przebita mieczem głowa żubra – pochodzi z herbu Pomian, należącego do długoletnich właścicieli Kazimierzy Wielkiej, rodu Łubieńskich. Kłosy pszenicy symbolizują rolę miasta jako ośrodka usługowego i handlowego dla rolniczej okolicy.
 
Miasto i Gmina Kazimierza Wielka leży w południowej części województwa świętokrzyskiego na obszarze tzw. Niecki Nidziańskiej. Jest to obniżenie między Górami Świętokrzyskimi a Wyżyną Krakowsko-Częstochowską stanowiące Płaskowyż Proszowicki. Obszar ten zbudowany jest z utworów okresu lodowcowego w postaci piasków i glin, które wypełniły ówczesne doliny rzeczne, po czym osadził się na tym wszystkim less (pokład grubości kilku metrów). Wspomniany płaskowyż opada ku Wiśle. Wysokość bezwzględna dochodzi do 250 m. n.p.m.. Powierzchnia wyżyny jest rozczłonkowana na szerokie wzgórza i jest bezleśna. Na lessach występują czarnoziemy, dzięki którym obszar ten jest krainą rolniczą województwa świętokrzyskiego. Rzeźba terenu to wysoczyzny i garby porozcinane licznymi dolinami niewielkich rzek, suchymi wąwozami i parowami erozyjnymi ze spadkiem stoków 5 ÷ 10 %.

fot.Archiwum Starostwa Kazimierskiego

Gmina Kazimierza Wielka jest najbardziej wysuniętą gminą na południe województwa świętokrzyskiego i sąsiaduje z gminami: Skalbmierz, Czarnocin, Bejsce, Opatowiec z województwa woj. świętokrzyskiego oraz z gminami Pałecznica, Proszowice, Koszyce z woj. małopolskiego. Miasto i gmina posiada korzystne położenie komunikacyjne - leży na przecięciu dróg wojewódzkich z Krakowa do Buska-Zdroju i z Jędrzejowa przez Skalbmierz - Koszyce do Brzeska w województwie małopolskim. Przez teren gminy przepływają rzeki Nidzica, Małoszówka, Jawornik i liczne krótkie cieki wpadające głównie do Nidzicy. Zalesienie całego obszaru jest minimalne (3 % powierzchni gminy ). Użytki rolne stanowią 89,6 % powierzchni gminy.

Gmina Kazimierza Wielka wchodzi w obręb powiatu kazimierskiego. Obszar gminy podzielony jest na 42 sołectwa oraz miasto Kazimierza Wielka. Ogólne powierzchnie gminy to około 13500 ha. (135 km.2) w tym miasto ok. 500 ha. (5 km.2) Liczba ludności miasta i gminy w ostatnich latach ciągle maleje i na koniec 2002 r. wyniosła ogółem 17840 mieszkańców, w tym w mieście 6265 osób, a w reszcie gminy 11575 osób. Średnia gęstość zaludnienia w gminie jest wysoka i wynosi 132,1 osób/km2.

fot.T. Kościółek

ŚCIEŻKA DYDAKTYCZNA W PARKU MIEJSKIM

Park dworski, nazwany Parkiem XV-lecia PRL w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku, obecnie zwany jest parkiem miejskim. Znajduje się w obrębie miasteczka Kazimierza Wielka, na południowym zboczu doliny rzeczki Małoszówki. Tarasowate ukształtowanie zbocza urozmaica kompozycję parku wzbogacając jego walory estetyczne i krajobrazowe. Najstarsza część parku zajmuje powierzchnię około 2,5 ha. W 1969 roku obszar parku powiększono o 15.5 ha, wprowadzając nasadzenia różnorodnych gatunków drzew oraz krzewów rodzimych i obcego pochodzenia.

 

Ścieżka dydaktyczna została zaprojektowana w oparciu o walory przyrodnicze i historyczne.
1. Trasę ścieżki zaczynamy od wejścia na teren parku bramą główną a właściwie wejściem głównym (po bramie pozostały tylko słupki) od strony ulicy Kościuszki. Kierujemy się na lewą stronę i idziemy boczną alejką widząc po chwili okazały kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum). Od wielu lat kasztanowiec ten, a właściwie jego owoce, służą dzieciom do robienia ludzików i stworków na lekcjach plastyki. Kasztanowiec jest pięknie ukształtowany, jedna z gałęzi wygięta jest tak jakby dłoń zwrócona do słońca. Drzewo może być natchnieniem lub modelem dla artystów, plastyków. Przy alejce znajdują się okazałe lipy drobnolistne (Tilia cordata), także bardzo stare "akacje" (robinie akacjowe) oraz bujne i nie pielęgnowane zarośla. Odpowiednie cięcia pielęgnacyjne i prześwietlające zapewniłyby lepszy wzrost i rozwój krzewom i drzewom a także podniosłoby estetyczne walory parku.

2. Od południowej strony opisanego kasztanowca widzimy zabudowania nowego budynku mieszkalno-usługowego (obecnie teren prywatny oraz apteka "Pod cisami"). Dawniej w tym miejscu stał zabytkowy dwór Łubieńskich. Został on wzniesiony ok. 1752-55 roku, do 1945 roku zamieszkiwany przez Łubieńskich, a przez następne lata wykorzystywany jako internat dla dziewcząt, uczennic miejscowego Liceum Ogólnokształcącego. W latach 70. w dworze mieściła się Biblioteka Pedagogiczna. W następnych latach budynek popadał w coraz większą ruinę, w 1986 r. spłonął. Otoczenie budynku jest bardzo malownicze. Aby cofnąć się do czasów świetności dworu Łubieńskich, musimy obejść ogrodzony budynek, przejść ścieżką w pobliże starych schodów od północnej strony. Schody zniszczone i pozostawione na pastwę czasu poza obecnym ogrodzonym terenem prywatnym są wspomnieniem dawnej epoki. Gdyby było nadal otwarte przejście, schody te zaprowadziłyby nas w alejkę obsadzoną żywotnikami wschodnimi (Thuja orientalis). Nieopodal stoi kolejny bardzo stary okaz kasztanowca białego (Aesculus hippocastanum) i lipa drobnolistna (Tilia cordata) przy południowo-wschodniej ścianie budynku. Po stronie północnej rośnie oryginalnie ukształtowany klon jesionolistny (Acer negundo). Ciekawym akcentem kolorystycznym jest ciemna zieleń krzewów cisu pospolitego (Taxus baccata) tworzących powiew historii starego dworku. Zatrzymujemy się przy cisach. Obserwujemy, że krzew ma: pączki drobne, kuliste, przylegające do pędu, okryte kilkoma łuskami. Igły zwężone w ostry wierzchołek, ciemnozielone do 3 cm długości i 2 mm szerokości. Igły ułożone płasko w 2 szeregach. Brunatne nasiona otoczone czerwoną osnówką kształtem przypominające beczkę lub dzwonek. Bardzo trujące i mimo kuszącego koloru wiedzmy, że nie wolno ich jeść. Jest to gatunek chroniony. Za budynkiem w kierunku wschodnim znajduje się stara część parku, którego kulminacyjnym akcentem są piękne, sędziwe lipy tworzące rodzaj wnętrza ukształtowanego w formie widokowej platformy nad urwistą wysoką skarpą.

fot.Archiwum Starostwa Kazimierskiego

3. Nieopodal dworu na lekkim wzniesieniu stały kamienne ławki otoczone okazałymi drzewami. Obecnie stoi tam tylko stół kamienny, miejsce byłoby wyjątkowe, gdyby tylko je zmodernizować i przystosować dla chętnych odpoczynku mieszkańców i gości przebywających w miasteczku. Rosnące tutaj lipy drobnolistne (Tilia cordata) odznaczają się wyjątkowo pięknymi kształtami pni i konarów, tworząc wspaniałą oprawę dla naturalnej altany lipowej. Z miejsca tego roztacza się również rozległy widok na położony u podnóża amfiteatr, młodszą część parku i dalej w kierunku południowym na miasteczko i okolice. Budowa amfiteatru, kortów tenisowych oraz nowych budynków we wschodniej części zmieniły całkowicie dawne oblicze parku. Ze smutkiem należy stwierdzić, że imprezy kulturalne w amfiteatrze są rzadkością. Wytyczone nowe ścieżki i trasy spacerowe zatarły pierwotną kompozycję parku.

4. Zatrzymujemy się przy dębie szypułkowym (Quercus robur), który jest okazem pomnikowym. Jest to jedno z najstarszych drzew znajdujących się w parku a także w mieście i okolicy. Ma tabliczkę, która informuje, że jest drzewem prawnie chronionym. Poza tym nie widać, aby ktoś nim się opiekował. Jest okazały i majestatyczny, ale widoczne są ślady choroby drzewa. Zgłosimy ten fakt do Urzędu Miasta i Gminy.
Z tego miejsca widać, że przyroda parku jest bardzo bogata i urzekająca, pomiędzy drzewami biegają wiewiórki, możemy zasłuchać się w śpiew ptaków.

5. Następnym przystankiem są korty tenisowe. Podziwiamy sportowców, którzy tam grają. Wchodzimy na miejsca dla kibiców i obserwujemy ich grę. Na terenie kortów znajdują się latarnie, można grać także po zmroku. Jest to interesujący obiekt i ciekawy sport, który powinien być bardziej promowany i dostępny dla szerszej liczby sportowców. Obok kortów znajduje się Kawiarnia Parkowa, gdzie w miłej scenerii można ochłodzić się zimnymi sokami lub smakowitymi lodami. Obiekt ten zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz ma estetyczny wygląd, goście mogą zjeść tutaj smaczny posiłek.

6. Wychodząc z terenu kawiarni zmierzamy w kierunku pomnika. Od pierwszej połowy lat 60. stoi w naszym parku tzw. Pomnik Wdzięczności, na którym umieszczono dwie kamienne tablice z identycznymi napisami: "Żołnierzom Armii Radzieckiej i Wojska Polskiego poległym w walce o wyzwolenie narodowe i społeczne w latach 1939-1945 społeczeństwo powiatu".
Tradycji składania wiązanek i palenia zniczy przy tym pomniku nie znają obecni uczniowie, jest tylko dla nich zaniedbaną, betonową bryłą.

7. Kolejnym punktem ścieżki jest ogródek jordanowski. Nie tak dawno wybudowano tutaj przedszkole, zapomniano tylko o placu zabaw. Jest to duża przestrzeń przeznaczona na plac zabaw dla dzieci, plac otoczony jest drzewami. Huśtawki, które się tam znajdują są w bardzo złym stanie. Jest ich niewiele, a większość niestety nie nadaje się do użytku. Jest to ładne miejsce, mające potencjał, aby stać się centrum doskonałego odpoczynku i zabawy. Wchodzimy tam przez starą bramę, siadamy na ławeczkach i bujakach. Możemy zaobserwować dzieci wspinające się na specjalnie do tego przeznaczonej żelaznej kuli. Miejsce to urzeka swym naturalnym pięknem, szczególnie jesienią. Jest jednak niebezpieczne dla najmłodszych, nie ma wartości rekreacyjnych - tylko okazałe drzewa przyciągają wzrok. Tutaj może być pięknie, trzeba tylko szukać sposobu, aby ktoś zadbał o to urokliwe miejsce, które potrzebuje śmiechu dzieci i ich wesołych buzi. Dla uczniów niepełnosprawnych byłoby to miejsce odpowiednie dla wykonywania ćwiczeń z zakresu rehabilitacji ruchowej oraz do przebywania w bezpiecznej i otwartej przestrzeni.

8. Istotnym elementem ścieżki są stawy, które ozdabiają miasteczko. Jest ich aż siedem. Schodząc z góry parkowej, przechodzimy przez drewniany most i przechadzamy się alejką. Uczniowie dobrze znają to miejsce, często odbywa się tutaj rytuał powitania wiosny. Po obu stronach znajdują się zbiorniki wodne. Alejka otoczona jest szeregami wierzb płaczących (Salix x sepulcralis "Chrysocoma"), które stanowią doskonałą ramę i upiększają krajobraz. Po lewej jeden duży staw i wysepka, do której obecnie można dojść mostkiem, wysepkę zdobi dekoracyjny, kwiatowy łabędź. Przed wejściem na wyspę oglądamy z zaciekawieniem ozdobną kotwicę. Po prawej stronie dwa zbiorniki wodne - niegdyś stanowiły ośrodek sportów wodnych. Obecnie są atrakcją dla wędkarzy i elementem dekoracyjnym. Z tablic informacyjnych dowiadujemy się, jakie wymiary powinny mieć ryby, aby można je wyławiać, a także jakie ryby pływają w tych stawach. W zimie można tu spotkać spacerowiczów karmiących łabędzie i dzikie kaczki.

Lokalizacja


Informacje praktyczne

  • LACON***
    LACON***

    Kazimierza Wielka

    ul. 1 Maja 16

    Tel. +48 508 072 579

    Pokój od: 140 PLN

    Pałacyk – to perełka architektury drugiej połowy XIX wieku – to jeden z charakterystycznych obiektów w mieście.

  • Dworek Niedzieli
    Dworek Niedzieli

    Kazimierza Wielka

    ul. 1 Maja 13

    Tel. +48 41 352 40 48

    Pokój od: 30

    Dworek Niedzieli to wyremontowany w ostatnich latach dawny Dworek Łubieńskich. W pełni odrestaurowany oferuje ciepłą atmosferę.

Facebook
Youtube
YouTube
Instagram
YouTube